Ο Δεκέμβριος 2025 αποτέλεσε έναν από τους πιο πυκνούς και αποκαλυπτικούς μήνες των τελευταίων ετών σε επίπεδο ευρωπαϊκής τελωνειακής πολιτικής. Πολλά θέματα που είχαν τεθεί αποσπασματικά τους προηγούμενους μήνες έκλεισαν
κύκλους, άλλα μπήκαν σε τελική φάση εφαρμογής, ενώ παράλληλα αναδείχθηκε με σαφήνεια ένα επαναλαμβανόμενο μοτίβο:
η κανονιστική φιλοδοξία της ΕΕ συνεχίζει να προηγείται της επιχειρησιακής και IT ετοιμότητας της αγοράς.
Η εικόνα του μήνα δεν είναι ένα μεμονωμένο μέτρο, αλλά η σύγκλιση πολλών εξελίξεων που, αθροιστικά, μετασχηματίζουν τον ρόλο του customs representative, του τελωνειακού και του logistics / forwarding provider.
1. CBAM: από μεταβατικό πλαίσιο σε πλήρως εκτελέσιμο μηχανισμό
Το κυρίαρχο νήμα του Δεκεμβρίου ήταν η οριστική μετάβαση του CBAM. Στις 17 Δεκεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε ένα εκτενές πακέτο 24 κανονιστικών και τεχνικών εγγράφων, το οποίο ολοκληρώνει το operational framework του μηχανισμού ενόψει της definitive phase από 1.1.2026.
Κατά τη διάρκεια του μήνα ωρίμασε ξεκάθαρα το συμπέρασμα ότι το CBAM παύει να είναι απλώς reporting exercise και ενσωματώνεται πλέον:
- στη διαδικασία εισαγωγής,
- στη συμβατική σχέση importer – representative,
- και στη διαχείριση ρίσκου και ευθύνης.
Παράλληλα, η Επιτροπή:
- αξιολόγησε τη μεταβατική περίοδο ως “on track”,
- και κατέθεσε προτάσεις για επέκταση του CBAM σε downstream προϊόντακαι για αυστηρότερα anti-circumvention measures.
Το μήνυμα είναι σαφές:
το CBAM δεν “κλείνει”, αλλά ανοίγει και θα αφορά σταδιακά περισσότερες αλυσίδες αξίας.
2. Ο ρόλος του customs representative επαναπροσδιορίζεται
Μέσα από το CBAM, αλλά και ευρύτερα, ο Δεκέμβριος ανέδειξε μια θεμελιώδη πραγματικότητα:
Ο εκτελωνιστής δεν είναι “διαπραγματευτής με το τελωνείο” και αντιμετωπίζεται ολοένα περισσότερο ως risk mitigator μέσω δεδομένων.
Η συζήτηση γύρω από:
- τον CBAM declarant,
- τις ευθύνες σε indirect representation,
- και την ανάγκη σαφών συμβατικών ρυθμίσεων,
απέκτησε καθαρά επιχειρησιακή διάσταση. Ο καταμερισμός ρίσκου δεν μπορεί πλέον να παραμένει ασαφής ή άτυπος.
Στο πλαίσιο της ευρύτερης EU Customs Reform, η προσέγγιση που φαίνεται να κυριαρχεί —ιδίως σε βόρειες χώρες— αντιμετωπίζει τους customs representatives ως data-driven actors, όχι ως απλούς μεσάζοντες διαδικασιών.
3. EU Customs Reform, EUCA & Customs Data Hub: το θεσμικό υπόβαθρο αλλάζει
Ο Δεκέμβριος έφερε στο προσκήνιο και τη θεσμική αναδόμηση του ευρωπαϊκού τελωνειακού συστήματος, μέσα από δύο παράλληλες εξελίξεις:
- την είσοδο στην τελική φάση επιλογής έδρας της EU Customs Authority (EUCA),
- και την κοινή παρέμβαση 23 ευρωπαϊκών ενώσεων, με συμμετοχή της CLECAT, υπέρ της ουσιαστικής συμμετοχής της αγοράς στη διακυβέρνηση του Customs Data Hub.
Το υπόβαθρο των παρεμβάσεων είναι κοινό:
χωρίς ενεργή εμπλοκή επιχειρήσεων και intermediaries, ο Data Hub κινδυνεύει να σχεδιαστεί θεσμικά ορθός αλλά επιχειρησιακά ανεφάρμοστος.
Για χώρες όπως η Ελλάδα, το ερώτημα είναι στρατηγικό:
πώς ένα κεντρικό, data-driven ευρωπαϊκό σύστημα θα «κουμπώσει» με εθνικά οικοσυστήματα που δεν έχουν ακόμη φτάσει το ίδιο επίπεδο ψηφιακής και επιχειρησιακής ωριμότητας; (βλέπε και παράγραφο 7)
4. IT συστήματα: το μοτίβο επαναλαμβάνεται (CATCH, AES, ICS2)
Ένα από τα πιο καθαρά patterns του Δεκεμβρίου ήταν η επανάληψη του ίδιου προβλήματος σε διαφορετικά πεδία:
- CATCH (seafood): επιβλήθηκε υποχρεωτική εφαρμογή με εντελώς ανεπαρκή IT ετοιμότητα → κατάσταση που οδήγησε σε έκτακτες συσκέψεις και εθνικές μεταβατικές λύσεις.
- AES στη Γαλλία: τυπική ολοκλήρωση, αλλά ανεπαρκής προετοιμασία της αγοράς → προσωρινές τεχνικές λύσεις για να μη «σπάσουν» τα flows. Οι Γάλλοι αναγκάζονται να χρησιμοποιούν T1 (ορίζοντας ως τελωνείο εξόδου
το τελωνείο εξαγωγής), αλλιώς δεν κλείνουν οι εξαγωγές. Στην Ελλάδα, παρότι η μετάβαση κύλησε ομαλότερα, παραμένουν σοβαρά
ζητήματα διαλειτουργικότητας (π.χ. AES – ICISnet – EMCS, με e-ADs σε προϊόντα ΕΦΚ που εξάγονται, τα οποία μένουν ακλειστά). - ICS2 (road): σαφές cut-off από 1.1.2026, χωρίς grace period, με πραγματικό κίνδυνο καθυστερήσεων και κυρώσεων.
Η κοινή συνισταμένη είναι σαφής:
η Ευρώπη «κλειδώνει» κανονιστικές ημερομηνίες και στη συνέχεια αναγκάζεται να διαχειριστεί εκ των υστέρων τις επιχειρησιακές επιπτώσεις, μεταφέροντας μεγάλο μέρος του ρίσκου στους logistics operators και στους customs representatives.
5. EUDR & Omnibus I: πολιτική αναγνώριση του administrative overload
Σε αντίθεση με CBAM και ICS2, στον τομέα της βιωσιμότητας παρατηρήθηκε μερική πολιτική αναδίπλωση.
Το EUDR μετατέθηκε χρονικά (τέλος 2026 / μέσα 2027), αναγνωρίζοντας έμμεσα ότι πρόκειται για εξαιρετικά φιλόδοξη νομοθεσία, με ανεπαρκή IT υποστήριξη και υψηλό διοικητικό κόστος.
Το Omnibus I απλοποίησε δραστικά CSRD και CSDDD:
- υψηλότερα thresholds,
- κατάργηση υποχρεωτικών climate transition plans,
- περιορισμό liability exposure.
Το μήνυμα είναι σαφές:
η ΕΕ αναγνωρίζει ότι το cumulative regulatory burden είχε αρχίσει να ξεπερνά τις αντοχές της αγοράς, ιδίως για SMEs.
6. E-commerce & low-value parcels: προάγγελος της Data Hub λογικής
Η απόφαση για προσωρινό customs duty €3 στα χαμηλής αξίας e-commerce parcels από 1.7.2026 δεν είναι απλώς φορολογικό μέτρο. Αποτελεί προπομπό της λογικής του EU Customs Data Hub:
- μαζικά δεδομένα,
- centralized risk analysis,
- τέλος της «αορατότητας» των low-value ροών.
Πρόκειται για σαφή μετατόπιση από thresholds και εξαιρέσεις προς data-based εποπτεία.
7. Ευρωπαϊκή κατεύθυνση vs εθνικές πρακτικές
Παρά τη σαφή ευρωπαϊκή κατεύθυνση προς AI-driven risk analysis και data-centric έλεγχο, ο Δεκέμβριος ανέδειξε και μια έντονη αντίφαση σε εθνικό επίπεδο.
Σε χώρες όπως η Ελλάδα, εξακολουθούν να επιβιώνουν άτυπες πρακτικές διαχείρισης πιθανής υποτιμολόγησης αγαθών, οι οποίες:
- δεν βασίζονται σε συστηματικό risk profiling,
- δεν είναι διαφανείς,
- και έρχονται σε ευθεία αντίθεση με τη φιλοσοφία της ευρωπαϊκής μεταρρύθμισης.
Την ώρα που η Ευρώπη επενδύει σε AI, data hubs και centralized analytics, η συνύπαρξη αυτών των πρακτικών δημιουργεί στρεβλώσεις, μεταφέρει ρίσκο στους συνεπείς οικονομικούς φορείς και υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των νέων εργαλείων.
Συμπέρασμα Δεκεμβρίου
Ο Δεκέμβριος 2025 ήταν ιδιαίτερα πυκνός και αποκαλυπτικός.
Έδειξε:
- πού η Ευρώπη επιμένει (CBAM, ICS2),
- πού διορθώνει (EUDR, Omnibus),
- πού μετασχηματίζει ρόλους (EUCA, Customs Data Hub),
- και πού αναδεικνύεται η απόσταση μεταξύ ευρωπαϊκής στρατηγικής και εθνικής εφαρμογής.
Το μήνυμα είναι σαφές:
η αξία δεν βρίσκεται πια στην εκτέλεση της πράξης, αλλά στη διαχείριση ρίσκου, δεδομένων και ευθύνης.
