Ανασκόπηση Σεπτέμβριος – Οκτώβριος 2026

Το τελωνείο του 2027 αρχίζει ήδη να φαίνεται

Νέος Τελωνειακός Κώδικας, περισσότερα δεδομένα και ένα μοντέλο που ήδη αλλάζει

Οι μήνες Σεπτέμβριος και Οκτώβριος έφεραν αρκετές σημαντικές εξελίξεις στο ευρωπαϊκό τελωνειακό περιβάλλον, και είναι πλέον ορατή μία βαθύτερη αλλαγή: το ευρωπαϊκό τελωνείο μετακινείται σταδιακά από τη διαχείριση διασαφήσεων στη διαχείριση δεδομένων, κινδύνων και συμμόρφωσης σε επίπεδο προϊόντος και εφοδιαστικής αλυσίδας.

Παράλληλα, τα πρώτα στοιχεία από τις αλλαγές στο e-commerce δείχνουν ότι δεν αλλάζουν μόνο οι τελωνειακές επιβαρύνσεις. Αρχίζουν να αλλάζουν και οι ίδιες οι εμπορικές ροές.

1. Νέος Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας: από το κείμενο στην πράξη

Τον Σεπτέμβριο δημοσιεύθηκε ο νέος Union Customs Code – Ενωσιακός Τελωνειακός Κώδικας, Regulation (EU) 2026/2108, σηματοδοτώντας την έναρξη της μεγαλύτερης μεταρρύθμισης της Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Ένωσης εδώ και δεκαετίες.

Η ουσιαστική αλλαγή δεν είναι απλώς η δημιουργία της EU Customs Authority – Ευρωπαϊκής Τελωνειακής Αρχής (EUCA), αλλά αφορά το ίδιο το μοντέλο λειτουργίας των τελωνείων.

Σήμερα, η βασική μονάδα της τελωνειακής διαδικασίας είναι η διασάφηση. Στο νέο περιβάλλον, διαφορετικοί φορείς της εφοδιαστικής αλυσίδας θα παρέχουν σταδιακά τα δεδομένα που διαθέτουν στον EU Customs Data Hub – Ευρωπαϊκό Κόμβο Τελωνειακών Δεδομένων, ώστε αυτά να συνδέονται, να επαναχρησιμοποιούνται και να αξιοποιούνται για κοινή ευρωπαϊκή ανάλυση κινδύνου. Με άλλα λόγια, η κατεύθυνση είναι:

από τη διασάφηση ως στιγμιαίο γεγονός → σε μια συνεχή ροή δομημένων δεδομένων για το προϊόν, τη συναλλαγή και την εφοδιαστική αλυσίδα.

Αυτό ήταν και ένα από τα βασικά μηνύματα του Customs Ecosystem Congress στη Λιέγη τον Οκτώβριο, όπου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε τον Data Hub όχι ως μία κεντρική βάση δεδομένων ή ως ψηφιακή έκδοση των σημερινών διασαφήσεων, αλλά ως ένα νέο μοντέλο λειτουργίας των τελωνείων.

Η πρώτη μεγάλη επιχειρησιακή φάση αφορά το e-commerce από την 1η Ιουλίου 2028, ενώ η μετάβαση για το σύνολο των οικονομικών φορέων θα εξελιχθεί σταδιακά έως το 2034.

Ταυτόχρονα ενισχύεται σημαντικά το ενωσιακό risk management – σύστημα διαχείρισης κινδύνου. Η EUCA θα μπορεί να πραγματοποιεί κοινή ανάλυση κινδύνου σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ενώ οι εθνικές τελωνειακές διοικήσεις θα συνεχίζουν να έχουν τον κρίσιμο ρόλο των επιχειρησιακών ελέγχων.

Για τις επιχειρήσεις αυτό σημαίνει ότι η ποιότητα των δεδομένων, η εσωτερική οργάνωση και η δυνατότητα τεκμηρίωσης της συμμόρφωσης θα αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία, συχνά πριν ακόμη φτάσει το εμπόρευμα στο τελωνείο.

Η ελληνική διάσταση

Η ΑΑΔΕ συμμετέχει ήδη ενεργά στην ευρωπαϊκή προετοιμασία για τη νέα τελωνειακή αρχιτεκτονική και την EUCA. Η επόμενη πρόκληση είναι η θεσμική αυτή συμμετοχή να μεταφραστεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα: ανθρώπινους πόρους, εκπαίδευση, σύγχρονα συστήματα και ακόμη ισχυρότερη αξιοποίηση της ανάλυσης κινδύνου.

Άλλωστε, ο ίδιος ο νέος Κώδικας αναγνωρίζει ότι οι ψηφιακές επενδύσεις δεν αρκούν χωρίς αντίστοιχη επένδυση σε επαρκώς εκπαιδευμένο τελωνειακό προσωπικό.

2. P&R: το τελωνείο γίνεται όλο και περισσότερο κανονιστική πύλη της ΕΕ

CBAM, EUDR, ασφάλεια προϊόντων, συσκευασίες (PPWR), περιβαλλοντικές απαιτήσεις, κυρώσεις και δεκάδες ακόμη κανονιστικά πλαίσια συναντώνται πλέον στο ίδιο σημείο: στα σύνορα.

Η CLECAT έχει καταγράψει περισσότερες από 380 ευρωπαϊκές νομοθετικές πράξεις που συνδέονται με Prohibitions & Restrictions – Απαγορεύσεις και Περιορισμούς (P&R) και μπορούν να επηρεάζουν άμεσα ή έμμεσα την τελωνειακή διαδικασία.

Το ζήτημα δεν είναι απλώς ότι αυξάνονται οι έλεγχοι. Αλλάζει και το είδος της πληροφορίας που απαιτείται.Ο τελωνειακός φάκελος συνδέεται πλέον όλο και περισσότερο με στοιχεία για τον κατασκευαστή, τη σύνθεση του προϊόντος, τις περιβαλλοντικές υποχρεώσεις, την ασφάλεια, την ιχνηλασιμότητα και τις άδειες ή δηλώσεις που απαιτούνται από άλλη ευρωπαϊκή νομοθεσία.

Έτσι, πριν από μία εισαγωγή γίνεται ολοένα σημαντικότερο να είναι σαφές: ποια στοιχεία απαιτούνται – ποιος τα διαθέτει – ποιος μπορεί να τα επαληθεύσει – και ποιος έχει την ευθύνη για την ακρίβειά τους.

PPWR: ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Packaging and Packaging Waste Regulation – Κανονισμού για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασίας (PPWR).

Τον Οκτώβριο, η CLECAT μαζί με την PostEurop, την European Express Association και την European Cold Storage and Logistics Association ζήτησαν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς την εφαρμογή του Κανονισμού στις μεταφορές και τα logistics.

Τα ερωτήματα είναι πολύ πρακτικά.

  • Πότε ένας logistics operator – πάροχος logistics μπορεί να θεωρηθεί producer – παραγωγός επειδή αποσυσκευάζει ή επανασυσκευάζει ένα προϊόν;
  • Ποιος είναι υπεύθυνος για τα τεχνικά στοιχεία της συσκευασίας;
  • Πώς αποφεύγεται διπλή επιβάρυνση στο πλαίσιο της Extended Producer Responsibility – Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (EPR);
  • Πώς συνδέεται ο “importer” του PPWR με τον importer – εισαγωγέα της τελωνειακής νομοθεσίας;
  • Και πώς μπορούν να παρακολουθούνται στην πράξη πολύ μεγάλοι αριθμοί επαναχρησιμοποιούμενων συσκευασιών, παλετών και άλλων logistics assets που κυκλοφορούν μεταξύ χωρών και εγκαταστάσεων;

Το ίδιο ζήτημα εμφανίζεται όλο και συχνότερα σε διαφορετικές νομοθεσίες: δεν μπορεί η ευθύνη να καταλήγει αυτομάτως στον φορέα που είναι απλώς ο πιο ορατός στο σημείο εισαγωγής.

Ο κατασκευαστής, ο εισαγωγέας, ο μεταφορέας, ο πάροχος logistics και ο τελωνειακός αντιπρόσωπος έχουν διαφορετική πρόσβαση στην πληροφορία και διαφορετική δυνατότητα να την ελέγξουν. Αυτό πρέπει να αντανακλάται και στην κατανομή των υποχρεώσεων.

Ο σωστός έλεγχος από τη σωστή αρχή

Η διεύρυνση του ρόλου των τελωνείων είναι αναπόφευκτη και η στενή συνεργασία με τις αρχές εποπτείας της αγοράς είναι απαραίτητη. Η συνεργασία, όμως, δεν πρέπει να σημαίνει ότι το διοικητικό βάρος για κάθε τεχνική αξιολόγηση προϊόντος μεταφέρεται στην πράξη στο τελωνείο.

Σε ένα περιβάλλον όπου οι τελωνειακές αρχές καλούνται ταυτόχρονα να διαχειριστούν νέο UCC, Data Hub, CBAM, EUDR, e-commerce και ολοένα πιο σύνθετη ανάλυση κινδύνου, η καλύτερη αξιοποίηση των περιορισμένων τελωνειακών πόρων γίνεται κρίσιμη.

Η καλύτερη στόχευση δεν σημαίνει λιγότερο έλεγχο. Σημαίνει ο σωστός έλεγχος να γίνεται από τη σωστή αρχή.

Τα τελωνεία πρέπει να μπορούν να εντοπίζουν τον κίνδυνο, να σταματούν όπου χρειάζεται τη ροή και να συνεργάζονται αποτελεσματικά με τις αρμόδιες αρχές. Η τεχνική αξιολόγηση, όμως, πρέπει να παραμένει εκεί όπου βρίσκεται η σχετική εξειδίκευση, με συστήματα που επιτρέπουν στις αρχές να ανταλλάσσουν απευθείας τα απαιτούμενα δεδομένα χωρίς περιττές επαναλήψεις και χειροκίνητη διακίνηση των ίδιων φακέλων.

3. E-commerce: τα νέα μέτρα αρχίζουν ήδη να αλλάζουν τις εμπορικές ροές

Το e-commerce αποτελεί την πρώτη μεγάλη δοκιμή του νέου ευρωπαϊκού τελωνειακού μοντέλου.

Από την 1η Ιουλίου 2026 καταργήθηκε η δασμολογική απαλλαγή για χαμηλής αξίας εισαγωγές έως €150 και εφαρμόζεται προσωρινός δασμός €3 / item στις σχετικές distance sales – εξ αποστάσεως πωλήσεις.

Από την 1η Νοεμβρίου 2026 εφαρμόζεται επιπλέον το Union Handling Fee – Ενωσιακό Τέλος Διεκπεραίωσης των €2 / item στα distance sales, ανεξαρτήτως της αξίας τους.

Παράλληλα, νέες απαιτήσεις για περισσότερα δεδομένα σε επίπεδο προϊόντος ενισχύουν τη δυνατότητα καλύτερης ταυτοποίησης και στόχευσης των e-commerce εισαγωγών, προετοιμάζοντας σταδιακά το έδαφος για το Data Hub του 2028.

Από τα parcels στα ευρωπαϊκά hubs;

Τα πρώτα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το τρίτο τρίμηνο του 2026 παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον.

Οι χαμηλής αξίας εισαγωγές e-commerce υποχώρησαν από περισσότερα από 1,5 δισ. items στο τρίτο τρίμηνο του 2025 σε περίπου 555 εκατ. στο αντίστοιχο τρίμηνο του 2026. Πρόκειται για πτώση άνω του 60% σε σχέση με την προηγούμενη τάση.

Οι όγκοι παραμένουν εξαιρετικά υψηλοί — περίπου 5 εκατ. e-commerce items ημερησίως εξακολουθούν να εισέρχονται απευθείας στην ΕΕ — όμως η Commission εντοπίζει παράλληλα μία ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα εξέλιξη: μέρος των προϊόντων που προηγουμένως αποστέλλονταν απευθείας στους καταναλωτές ως μεμονωμένα parcels φαίνεται πλέον να εισάγεται σε μεγαλύτερες ποσότητες, να αποθηκεύεται στην ΕΕ και στη συνέχεια να διανέμεται από ευρωπαϊκά hubs.

Τα στοιχεία είναι ακόμη προκαταρκτικά και δεν επιτρέπουν ασφαλή συμπεράσματα για το μέγεθος της μετατόπισης. Η κατεύθυνση όμως είναι σημαντική.

Τα νέα τελωνειακά μέτρα ενδέχεται να αλλάζουν όχι μόνο το κόστος του e-commerce, αλλά και το ίδιο το μοντέλο εφοδιαστικής.

Η εξέλιξη αυτή έχει ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον ενόψει του 2028, όταν ο νέος UCC προβλέπει ειδικό customs warehouse for distance sales – τελωνειακή αποθήκη για εξ αποστάσεως πωλήσεις, με διαφορετική τελωνειακή αντιμετώπιση των σχετικών ροών.

Πριν κλείσει το 2026: EUDR

Στις 30 Δεκεμβρίου 2026 αρχίζει η εφαρμογή του EU Deforestation Regulation – Κανονισμού της ΕΕ για προϊόντα χωρίς αποψίλωση δασών (EUDR) για τις μεγάλες και μεσαίες επιχειρήσεις.

Για τις περισσότερες πολύ μικρές και μικρές επιχειρήσεις, η εφαρμογή ξεκινά στις 30 Ιουνίου 2027, με ειδική εξαίρεση για ορισμένες μικρές επιχειρήσεις που καλύπτονταν ήδη από τον προηγούμενο EU Timber Regulation – Κανονισμό Ξυλείας.

Το EUDR αφορά συγκεκριμένα προϊόντα που συνδέονται με βασικά commodities – βασικά εμπορεύματα όπως βοοειδή, κακάο, καφές, φοινικέλαιο, καουτσούκ, σόγια και ξυλεία, καθώς και συγκεκριμένα παράγωγά τους.

Οι επιχειρήσεις που ενδέχεται να εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής θα πρέπει πριν από την πρώτη σχετική εισαγωγή ή εξαγωγή να έχουν ελέγξει τουλάχιστον:

  • αν οι κωδικοί CN των προϊόντων τους εμπίπτουν στο EUDR,
  • ποιος είναι ο ρόλος τους στην εφοδιαστική αλυσίδα,
  • ποια στοιχεία πρέπει να λαμβάνουν από τους προμηθευτές τους,
  • και αν απαιτείται Due Diligence Statement – Δήλωση Δέουσας Επιμέλειας (DDS) ή άλλη σχετική καταχώριση στο ευρωπαϊκό Πληροφοριακό Σύστημα.

Με δεδομένο ότι η εφαρμογή ξεκινά πριν από το τέλος του έτους, οι επιχειρήσεις με σχετικές ροές δεν θα πρέπει να περιμένουν την πρώτη εισαγωγή του 2027 για να εξετάσουν αν εμπίπτουν στο νέο πλαίσιο.

Η κοινή εικόνα

Νέος UCC, Data Hub, P&R, PPWR, e-commerce και EUDR μπορεί να φαίνονται διαφορετικά μεταξύ τους. Στην πραγματικότητα συγκλίνουν προς την ίδια κατεύθυνση:

περισσότερα δομημένα δεδομένα, μεγαλύτερη ιχνηλασιμότητα σε επίπεδο προϊόντος, καλύτερη στόχευση των ελέγχων και μεγαλύτερη ανάγκη η συμμόρφωση να οργανώνεται πριν από την άφιξη των εμπορευμάτων.

Για τις επιχειρήσεις που θα προετοιμαστούν εγκαίρως, η μετάβαση αυτή δεν είναι μόνο μία ακόμη κανονιστική υποχρέωση.

Μπορεί να σημαίνει λιγότερες εκπλήξεις στο τελωνείο, καλύτερη εικόνα της εφοδιαστικής αλυσίδας και, τελικά, ταχύτερες και πιο προβλέψιμες διαδικασίες.

 

Κωνσταντίνος Καλαφάτης

Managing Director, KALAFATIS & CO
Licensed Customs Broker | Customs & Trade Compliance
Member of CLECAT’s Customs & Indirect Taxation Institute (CITI)
Member of the Logistics Committee, German-Hellenic Chamber of Industry and Commerce

NEWSLETTER

Δείτε τα ενημερωτικά μας δελτία με νέα και εξελίξεις
από τον χώρο των τελωνείων και του trade compliance.